A
126

قدرت زمان وفادوست معروف به شهلا ریاحی (زاده ۱۳۰۵ خورشیدی در تهران) بازیگر سینما، تئاتر و تلویزیون است وی اولین کارگردان زن در تاریخ سینمای ایران (با کارگردانی فیلم مرجان در سال ۱۳۳۵) است. وی همسر اسماعیل ریاحی کارگردان سینما است.

شهلا ریاحی
نام اصلی: قدرت زمان وفادوست
زمینه فعالیت: سینما و تلویزیون و تئاتر
تولد:۱۸ شهریور ۱۳۰۵ در تهران
محل زندگی: تهران
ملیت:ایرانی
پیشه: بازیگر و کارگردان
سال های فعالیت: ۱۳۳۰-۱۳۷۹
همسر: اسماعیل ریاحی

زندگینامه شهلا ریاحی

شهلا ریاحی متولد ۱۸ شهریور ۱۳۰۵ برابر با ۸ سپتامبر ۱۹۲۶ در شهر تهران است. وی تحصیلات خود را تا سیکل ادامه داد و در سن ۱۷ سالگی بنا به خواست و راهنمایی همسرش اسماعیل ریاحی که خود از شیفتگان تئاتر بود به صحنه (تئاتر تهران) راه یافت و برای اولین بار شادروان معزالدیوان فکری در نمایشنامه ای به نام سیاست هارون الرشید نقش اول دختر نمایش را به او داد. او با کار سوم و چهارم در دنیای محدود تئاتر آن زمان به عنوان بازیگری محبوب و سرشناس مورد توجه قرار گرفت.

او سینمای حرفه ای را سال ۱۳۳۰ با فیلم خواب های طلایی به کارگردانی معزالدیوان فکری تجربه کرد. ریاحی سال ۱۳۳۵ فیلم مرجان را کارگردانی کرد و به این ترتیب نام اولین زن کارگردان سینمای ایران را به خود اختصاص داد.

او همسر مرحوم اسماعیل ریاحی (کارگردان قدیمی سینما) است و دارای دو فرزند (یک دختر و یک پسر) است.

شهلا ریاحی در دوران جوانی

شهلا ریاحی

گفت وگو با شهلا ریاحی، بازیگر قدیمی سینمای ایران

چطور شد به عرصه هنر پا گذاشتید و مشوق اصلی تان برای پاگذاشتن به این عرصه چه كسی بود؟
۱۷سال بیشتر نداشتم كه به درخواست و راهنمایی همسرم مرحوم اسماعیل ریاحی كه خود از شیفتگان تئاتر بود، به صحنه تئاتر راه یافتم. حدود سال 1323 بود. برای نخستین بار شادروان معز دیوان فكری در نمایشنامه ای به نام سیاست هارون الرشید نقش اول را به من محول كرد. این كار با استقبال بسیاری روبه رو شد و همین باعث شد كه بعدها یعنی در كار بعدی ام به عنوان بازیگر سرشناس مورد توجه قرار بگیرم.

در سال ۱۳۳۰ با فیلم خواب های طلایی وارد سینما شدم. پس از آن وارد رادیو شدم و برای ۱۴سال در نمایشنامه های رادیویی در نقش بازیگر و كارگردان مشغول بودم. سال ۱۳۳۵ هم اولین فیلمم به نام مرجان را كارگردانی كردم كه به عنوان اولین كارگردان زن ایرانی شناخته می شوم.

وقتی فیلم خودتان را می ساختید چه احساسی داشتید؟
این احساس كه باید همه توان هنری و تجربه هایم را كنار هم قرار دهم تا حق مطلب ادا شود حتی برای انتخاب موسیقی فیلم، به قدری موسیقی گوش كردم و با وسواس به این قضیه نگاه می كردم تا كار خوب از آب در بیاید.

خانواده تان با ورود شما به دنیای هنر مخالف نبودند؟
درباره حضورم خاطره جالبی دارم! پدرم قبل از فوت خواب می بیند كه نوزادش را در دستانش گرفته و ناگهان نوزاد به آسمان می رود. فردای آن روز پدرم خواب را اینطور تعبیر می كند: نوزادی كه به دنیا آمده، یا می میرد یا مشهور می شود.

زمانی كه وارد عرصه سینما شدم، همه خانواده ام سیاه پوشیدند و گفتند قدرت زمان مرده و دیگر برای ما وجود ندارد! اصلا برای آنها ورود زن به عرصه هنر‏، غیرقابل قبول بود و تا این حد از كاری كه كردم بدشان می آمد.

شهلا ریاحی

شاخص ترین نمایش های تئاتر شما كدام ها بودند؟
من در بیش از شصت نمایشنامه كه در تمام آنها نقش اول را داشتم ایفای نقش كردم كه خانم كاملیا، رومئو و ژولیت، تاجر ونیزی، خسیس، آخرین لحظه، پیچ خطرناك و مكافات نمونه ای از آنهاست.

به نظر خودتان بهترین كارتان در زمینه بازیگری، كدام فیلم است؟
جاده مرگ، درشكه چی، خانه خراب و مرگ پلنگ را از میان كارهایم خیلی دوست داشتم.

خانم ریاحی چرا همیشه نقش مادرهای مهربان را بازی می كردید و هیچ وقت نقش منفی نداشتید؟
مرحوم ریاحی همیشه به من می گفت نقش هایت را با دقت انتخاب كن چرا كه این نقش ها در ذهن مردم نقش می بندد و باعث محبوبیت یا تنفر مردم از تو می شوند. اگر نقش منفی برای بازی به من پیشنهاد می شد اصلا قبول نمی كردم.

چقدر از خودتان و فعالیت های هنری تان راضی هستید؟
خوشحالم كه توانسته ام با بیش از ۶۰سال فعالیت هنری در عرصه تئاتر، سینما، رادیو و تلویزیون دین خود را به جامعه هنری ایران ادا كنم. من دختر كوچكی بودم كه وارد سینما شدم و این مردم بودند كه نام من را بزرگ كردند. امروز هستم شاید فردا نباشم اما هر چه دارم از مردم است و مردم بودند كه شهلا ریاحی را ساختند.

در شرایط برابر، اولویت را به كدام می دادید؛ كار یا خانواده؟
عشق به خانواده و عشق به هنر دو دغدغه اصلی من در زندگی بوده اند كه البته عشق به خانواده را با هیچ چیزی عوض نكرده ام. مرحوم ریاحی همه زندگی من بود و اگر از من چیزی می خواست با رضایت خاطر قبول می كردم حتی اگر از من می خواست از هنر دست بردارم كه البته اینگونه نبوده و او همیشه یكی از حامیان من در زندگی بود.

شهلا ریاحی

فكر می كنید جایگاه و سطح واقعی هنر ایرانی به ویژه سینما و تئاتر در مقایسه با دیگر كشورها چگونه است؟
با توجه به آن چیزهایی كه می بینم فكر می كنم در سال های اخیر با دستیابی به تحصیلات و مطالعات بسیاری كه در این زمینه صورت گرفته، سینما و تئاتر شاهد شكوفایی و رشد بسیاری بوده و به جرات می توان گفت این دو هنر از تحول چشمگیری تا حد جهانی شدن برخوردار شده اند.

آیا تا به حال هنرمندان دیگر نظرشان را درباره شما و فعالیت هنریتان بیان كرده اند؟
همه هنرمندان همواره به من لطف داشتند و جز محبت و تمجید از آنها چیزی نشنیده ام.

وقتی به جوانی و گذشته خود بر می گردید چه احساسی دارید؟ احساس رضایت می كنید از كارهایی كه تا به حال انجام داده اید؟
من با این عكس ها كه به در و دیوار زده ام زندگی می كنم. بارها با آنها حرف زده ام. به هر كدام كه نگاه می كنم خاطره ای از سال های جوانی در ذهنم نقش می بندد اما افسوس كه خیلی زود گذشت. البته این تنها برای من نیست قاعده زندگی همین است. پیر كه می شوی، حسرت روزهای جوانی را می خوری.

دلتان برای دنیای تلویزیون و سینما تنگ نشده است؟
سال های زیادی از عمرم را در سینما، تئاتر و تلویزیون گذرانده ام. معلوم است كه دلم تنگ می شود. من ۶۰ سال با سینما زندگی كرده ام. اما دیگر پیر شده ام و حالا نوبت جوان هاست كه خود را نشان بدهند.

شهلا ریاحی كه مدت ها در بیرون از خانه درخشید، الان در خانه چه می كند؟
با فوت همسرم خیلی چیزها را از دست دادم اما این تقدیر همه ماست. بیشتر وقتم را در خانه می گذرانم و جدول حل می كنم و تلویزیون می بینم.

از زندگی مشترك تان با مرحوم اسماعیل ریاحی برایمان بگویید.
اسماعیل همه دنیای من بود. وقتی با هم ازدواج كردیم من 14سالم بود. با هم بزرگ شدیم. او هم سنی نداشت. فقط 20 سالش بود. من هر چه در زندگی دارم از اوست، فعالیت هنری ام همه و همه را از او دارم. همسرم همیشه به من می گفت نقش های مثبت را بازی كن چون خودش همیشه مثبت و خوب بود.

كار من این روزها نشستن و انتظار برای پیوستن به اوست. قرار بود هفتادمین سالگرد ازدواج مان را در كتاب گینس به عنوان هنرمندانی كه ركورد بیشترین عمر زندگی مشتركشان را با هم بودند ثبت كنیم.

شهلا ریاحی

در سال های فعالیت هنری تان با رادیو هم همكاری داشتید؟
بین سال های 1335 تا 1349 علاوه بر تئاتر و سینما، چند نمایشنامه رادیویی را كارگردانی كردم. اما بعد از آن درگیر تلویزیون و سینما شدم و دیگر وقت همكاری نداشتم.

خانم ریاحی چه چیز شما را خیلی آزار می دهد؟
دروغ، حسد و نامهربانی. همیشه به فرزندانم می گویم هیچ چیز جای مهر و محبت را نمی گیرد. دروغ نگوییم تا دروغ نشنویم و حسد نورزیم تا به ما حسد نورزند.

نصیحت شما به بازیگران جوانی كه تازه پا به این عرصه گذاشته اند چیست؟
هنر بسیار شیرین است اما نباید در آن غرق شد. جوانان نباید به خودشان غره شوند و خود و زندگی شان را وقف هنر كنند. باید بیاموزند و برای مفید بودن تلاش كنند اما همه زندگی این نیست بلكه در زندگی چیزهای زیباتری نیز وجود دارد.

شهلا ریاحی

فیلم شناسی

سینمایی

فیلم سینمایی فیلم سینمایی فیلم سینمایی
دعوت به شام (۱۳۷۹) بچه های طلاق (۱۳۶۸) فردای باشکوه (۱۳۴۶)
بادام های تلخ (۱۳۷۸) [حضور افتخاری] رانده شده (۱۳۶۸) میلیونرهای گرسنه (۱۳۴۶)
چشم عقاب (۱۳۷۷) زمان از دست رفته (۱۳۶۸) بیست سال انتظار (۱۳۴۵)
فرار از جهنم (۱۳۷۵) مرگ پلنگ (۱۳۶۸) گدایان تهران ( ۱۳۴۵ )
سلام به انتظار (۱۳۷۴) در مسیر تندباد (۱۳۶۷) جهان پهلوان (۱۳۴۵)
انتهای قدرت (۱۳۷۳) گلنار (۱۳۶۷) شارلاتان (۱۳۴۵)
تحفه هند (۱۳۷۳) پرستار شب (۱۳۶۶) شیطان در می زند (۱۳۴۳)
حالا چه شود! (۱۳۷۳) پرنده کوچک خوشبختی (۱۳۶۶) جاده مرگ (۱۳۴۲)
رویای نیمه شب تابستان (۱۳۷۳)
گل مریم (۱۳۶۶)
عروس دهکده (۱۳۴۱)
عروسی خون (۱۳۷۳) خانه خراب (۱۳۵۴) عشق بزرگ (۱۳۴۰)
مرضیه (۱۳۷۳) پسرخوانده (۱۳۵۲) مرغابی سرخ کرده (۱۳۴۰)
می خواهم زنده بمانم (۱۳۷۳) سراب (۱۳۵۲) عروسک پشت پرده (۱۳۳۹)
بدل (۱۳۷۲) صخره سیاه (۱۳۵۲) آفت زندگی یا مرفین (۱۳۳۹)
بی تو هرگز (۱۳۷۲) حکیم باشی (۱۳۵۱) بوسه مادر (۱۳۳۵)
چشمهایم برای تو (۱۳۷۱) خاطرخواه (۱۳۵۱) مرجان (۱۳۳۵) [کارگردان و بازیگر]
دلاوران کوچه دلگشا (۱۳۷۱) آسمون بی ستاره (۱۳۵۰) برای تو (۱۳۳۴)
رابطه پنهانی (۱۳۷۱) درشکه چی (۱۳۵۰) چهره آشنا (۱۳۳۲)
دلشدگان (۱۳۷۰) دل های بی آرام (۱۳۵۰) دختر چوپان (۱۳۳۲)
دیدار در استانبول (۱۳۷۰) شاطر عباس (۱۳۵۰) دختر سر راهی (۱۳۳۲)
راه و بیراه (۱۳۷۰) شب عروسی (۱۳۵۰) گناهکار (۱۳۳۲)
تیغ آفتاب (۱۳۶۹)
بهشت دور نیست ( ۱۳۴۸ )
نیمه راه زندگی (۱۳۳۲)
دو فیلم با یک بلیت (۱۳۶۹)
بهرام شیردل (۱۳۴۷)
دزد عشق (۱۳۳۱)
  خواب های طلایی (۱۳۳۰) یک نگاه (۱۳۳۱)

شهلا ریاحی

تلویزیونی

سال نام سمت کارگردان توضیحات
۱۳۸۲ مهمانپذیر طوبی بازیگر مهمان منوچهر پوراحمد در نوروز ۱۳۸۳ از شبکه ۱ پخش شد.
۱۳۸۰-۱۳۸۱ لحظه قاصدک بازیگر ایرج حبشی از برنامه کودک و نوجوان شبکه ۲ پخش شد.
۱۳۷۹ یک میهمان بازیگر حسن هدایت تهیه شده برای شبکه جهانی سحر
؟ این خانه قشنگ است بازیگر حسین کامران اواسط دهه هفتاد از سیمای خانواده پخش می شد.
؟ قوهای سپید بازیگر داریوش جهانگیری در نیمه دوم دهۀ ۷۰ از برنامه سیمای خانواده پخش می شد.
۱۳۷۶ قصه های چهار فصل بازیگر ؟ شبکه ۱
۱۳۷۵ فروشگاه بازیگر احمد بهبهانی شبکه ۳
۱۳۷۵ جدال بی حاصل بازیگر مسعود رشیدی از برنامه سینمای خانواده پخش می شد.
۱۳۷۴ جای خالی دریا بازیگر هوشنگ توکلی  
۱۳۷۴ بر سر دوراهی بازیگر مجید بهشتی  
۱۳۷۴ آتیه بازیگر رضا صفایی شبکه ۱
۱۳۷۴ درد پنهان بازیگر ؟ هر روز ظهر، از برنامه سیمای خانواده پخش می شد.
۱۳۷۴ مجموعه قصه شب سیما بازیگر مسعود فروتن بازی در اپیزود خانه عشق - شبکه ۱
۱۳۷۳ خانه در آتش بازیگر علی نقی لو شبکه ۱
۱۳۷۳ همسران بازیگر مهمان بیژن بیرنگ
مسعود رسام
شبکه ۲
۱۳۷۲ همسایه ها بازیگر حسن فتحی شبکه ۲
۱۳۷۲ سنگ و شیشه بازیگر جمشید حیدری شبکه ۲
۱۳۷۱ بیا تا گل برافشانیم بازیگر خسرو ملکان  
۱۳۷۰ این خانه دور است بازیگر بیژن بیرنگ
مسعود رسام
شبکه ۲
۱۳۶۸ ازدواج پرماجرا بازیگر منوچهر پوراحمد در نوروز ۱۳۶۹ از شبکه ۱ پخش شد.
۱۳۶۸ چراغ خانه بازیگر منوچهر پوراحمد شبکه ۱
۱۳۶۷ بخش چهار جراحی بازیگر مسعود فروتن  
۱۳۶۵ در خانه بازیگر بیژن بیرنگ
مسعود رسام
شبکه ۲
در نقش عزیز خانم
۱۳۵۶ ایتالیا ایتالیا بازیگر نوذر آزادی در نقش انور زمان

 

گردآوری:بخش سرگرمی بیتوته

منابع: ویکی پدیا _ روزنامه تهران

منبع: بیتوته دات کام

مطالب بیشتر